HAKKINDA
YENİ DERGİ
Yayın yönetmenliğini Memet Fuat'ın üstlendiği, Ekim 1964'ten Mayıs 1975'e, aralıksız 128 sayı yayımlanmış aylık sanat, edebiyat dergisi.
Yönetim yeri, Piraye Altınoğlu (Memet Fuat'ın annesi) ile Metin Yasavul'un (Memet Fuat'ın kız kardeşi Suzan'ın eşi ve Nâzım Hikmet'in kardeşi) yasal sahibi oldukları, Memet Fuat tarafından yönetilen De Yayınevi'dir. (Cağaloğlu'nda Ankara Caddesi, Vilâyet Han'ın 2. katı)
De Yayınevi'nin çıkardığı Yeni Dergi, dünyadaki sanat olaylarını yansıtmak, seçilmiş inceleme, deneme yazılarını çevirtip yayımlayarak gençleri edebiyatımızın bu en boş alanına yönlendirmek, bilgilenmelerini sağlamak, düşünceye saygıyı, hoşgörüyü yerleştirmek, çağdaş bir eleştiri anlayışına yol açmak amacıyla kuruldu.
Yayınevinde de dergide de yapılmak istenen "Batı kültürü züppeliği"ne, yarım yamalak bilgilerle üstünlük taslamaya, "bilinmeyene tapınma"ya son vermekti. Özellikle dil bilmeyen okurlara, tartışılan konularda kitap bulamayanlara yardımcı olmak, dünyadaki sanat, edebiyat gelişmelerini yansıtmak, "giz"leri ortadan kaldırmaktı.
Yeni Dergi'nin Ekim 1964'te çıkan ilk sayısında şöyle deniyor:
"Yeni Dergi her şeyden önce başka dillerdeki sanat olaylarını, düşünce tartışmalarını dilimize aktarmak amacını güdecek. Onun için de bu dergide daha çok çeviri yazılar okuyacaksınız. Ayrıca sanatımızın sorunlarına yönelen, tartışma yaratacak nitelikte yazılara da geniş yer vereceğiz. Bu arada toplu ya da paralel çalışmalar yapılmasını da destekleyerek çeşitli konularda özel sayılar düzenleyeceğiz."
Yayın hayatının ilk dört yılında çeviri yazılara ağırlık veren Yeni Dergi beşinci yılından itibaren sayfalarının büyük bir bölümünü Türk edebiyatına ayırdı. Başta amaç, başka dillerdeki sanat olaylarını, düşünce tartışmalarını aktarmaktı, ama 1968'den sonra çeviriler azaldı; yerli yazarlar, Türk edebiyatından örnekler, telif eserler ağırlık kazandı.
Memet Fuat "Konumuz eleştiri, şiir değil" dese de, dergide "iyi şiir"e yer açacak, şiirin Türk edebiyatında öbür türleri kat kat aşan bir gelişmesi olduğu gerçeğini göz ardı etmeden Yeni Dergi'nin baş köşesine şairleri oturtacaktı.
Memet Fuat derginin sayfa sayısındaki artışı, çeviri yazılardaki azalmayı ve yerli yazılardaki artışı açıklayıp yenilikleri duyurduğu "Yeni Dergi'nin Yeni Düzeni Üstüne" başlıklı yazısında değişmeyenleri de sıralar: Gene ağır yazılar, uzun yazılar yer alacak. Çeviriler gene basitleştirilmeyecek. Bütün yazıları okunamayan, sırası gelince okumak üzere kitaplığa konan dergi niteliğini yitirmeyecek. Belli bir düzeyin üstüne çıkmış sanatçılara gösterdiği saygıyı gene sürdürecek. Toplumculuk her güzelliği kapsamalı, anlayışından vazgeçmeyecek. (Aralık 1968, 51. sayı)
On yıl sekiz ay geçer, Yeni Dergi'nin ilkeli, özenli yayın anlayışı değişmez. Mayıs 1975'te yayımlanan 128. son sayısında, Memet Fuat Yeni Dergi'nin görevini tamamladığını, arkasında bir boşluk bırakmadığını belirterek yayınının sona erdiğini duyurur.
Yeni Dergi yıllar sonra da ilgi ve hayranlıkla okunabiliyorsa bu, güncel olaylara nitelikli yazılarla, derinliğine yönelmiş olmasındandır.
Şimdi ve burada, Yeni Dergi'nin 128 sayısını bir arada incelemenize sunuyoruz.
Yeni Dergileri tek tek, sayfa sayfa tarayan Özlem İyier'e teşekkür ederiz.
Piraye Koleksiyonu Çalışma Grubu
Erden Akbulut, Yeşim Bilge, Handan Durgut, Mehmet Ulusel